De geschiedenis van Leiden is op Amsterdam na de rijkst gevulde geschiedenis van Holland. Toch is die geschiedenis lang niet altijd bekend. In de column Plaatsen van Herinnering neemt Leidenaar en historicus Joost Bleijie u wekelijks mee naar een plek in Leiden waar een bijzondere gebeurtenis heeft plaatsgevonden of naar een plek waar een beroemde historische Leidenaar gewoond of gewerkt heeft. Deze week zitten we in de 16e eeuw, de eeuw van het Beleg en Ontzet van Leiden. Plaats van Herinnering: Het Vlietgat – Magdalena Moons en Leidens Ontzet
Het begint ongetwijfeld bij veel Leidenaren weer te kriebelen: de viering van Leidens Ontzet komt eraan. Op 3 oktober a.s. is het 451 jaar geleden dat de geuzen door het Vlietgat (thans Korte Vlietbrug) Leiden in kwamen om de stad te bevrijden. Over het ontzet gaan meerdere heldenverhalen. Het heldenverhaal van Cornelis Joppensz en de hutspot komt volgende week aan de orde. Deze week staat de legende van Magdalena Moons centraal.
Het lijkt op een liefdesverhaal dat komt uit een romantische Hollywood Blockbuster: Een dame papt aan met een belangrijke militair en weet hem tijdens een intiem diner te overtuigen de stad waar een deel van haar familie woont niet aan te vallen in ruil voor sprookjesachtig huwelijk. Dit huwelijksaanbod gaf de stad in kwestie op het nippertje tijd om orde op zaken te stellen. Niet Valdés maar de geuzen namen de stad in waarmee Leidens Ontzet een feit was. Het is in een notendop het verhaal van de Haagse Magdalena Moons die hiermee het predicaat Redder van Leiden kreeg. Er zijn twee redenen waarom het verhaal waarschijnlijk niet waar is. Allereerst had de in november 1573 aangetreden landvoogd Requesens, de opvolger van Alva, een beschieting en een stormloop van Leiden verboden. Bij Haarlem en Alkmaar was gebleken dat deze Spaanse tactiek veel slachtoffers maakte èn veel geld kostte. Geld dat er nauwelijks meer was.
Magdalena Moons begs her betrothed Francisco Valdez to postpone the storming of Leiden for another night
– .:Simon Opzoomer
*1840 – 1850
Het is hoogst twijfelachtig of Valdés het bevel van Requesens naast zich neer heeft gelegd. Dat zou het einde van zijn militaire carrière betekenen. Wie weet heeft Moons het aanzoek wel gedaan, maar dan heeft Valdés Moons aardig om de tuin geleid. Hij wist namelijk al dat een bestorming geen optie was toen Moons hem haar hand aanbood. Er is nog een tweede reden: Valdés had de juiste wapens niet. Aan een bestorming gingen beschietingen vooraf. Doel was om een bres in de muur te schieten. Daar had je hele zware kanonnen voor nodig. Deze kanonnen had Valdés bij Leiden niet tot zijn beschikking. Zonder het schieten van een bres in de muur was het nagenoeg onmogelijk om een stad te bestormen laat staan in te nemen. Uiteindelijk zijn Moons en Valdès wel getrouwd. Dit wordt als bewijs aangedragen dat het verhaal van Moons waar is. Het bewijst alleen helemaal niets en al zeker niet dat Moons een cruciale rol heeft gespeeld bij het Ontzet van Leiden. Het verhaal van Magdalena Moons zou een mooi script zijn voor een Hollywoodfilm. Het is echter wel fictie en geen feit.
